نخستين آشنائى ايرانيان با اسلام نه چنان كه معروف است در ايران و در خلافت عمر ، بلكه چنان كه معروف نيست ، در يمن و در زمان خود پيغمبر صورت پذيرفت . در آن هنگام كم‌وبيش پنجاه سال از زمانى كه يمن در قلمرو دولت ايران قرار گرفته بود ، و فرمان‌روايان آنجا از سوى پادشاهان ساسانى تعيين مىشدند ، مىگذشت . يمن از زمان خسرو انوشروان در تصرّف ايران درآمد و تا اين تاريخ چندين تن از مرزبانان ايرانى كه نامشان در تاريخ‌ها ذكر شده بر آنجا فرمان رانده بودند ، و آخرين كسى كه در اين تاريخ بر آنجا فرمان مىراند نامش را در تاريخهاى عربى باذان و گاه باذام نوشته‌اند . كسى كه او را خسروپرويز فرستاده بود و پايتخت او هم مانند ديگر فرمان‌روايان ايرانى صنعاء بود . « 1 » نگاهى گذرا به فرمان‌روائى پنجاه سالهء ايرانيان در يمن فرمان‌روائى پنجاه ساله ايرانيان بر يمن كه آبادترين و ثروتمندترين سرزمين در عربستان بود ، و آثارى كه از آن برجاى ماند ، چه سياسى و چه اقتصادى و فرهنگى ، در تاريخ اين منطقه ازآن‌رو داراى اهمّيّت و درخور تحقيق و بررسى است كه آغاز و انجام آن با رويدادهائى قرين گرديده كه هريك از آنها از وقايع مهمّ تاريخ اين منطقه بشمار مىآيند و در سرنوشت آن اثرى ژرف داشته‌اند . آغاز آن با رقابتهاى سخت سياسى و اقتصادى ايران و روم دو دولت بزرگ آن دوران ، و هماوردى دو فرمان‌رواى نام‌آور آن زمان خسرو انوشروان در ايران و ژوستىنين در روم بود ، كه همين ايرانيان يمن نقش اساسى در آن داشتند ، و پايان آن هم با گسترش اسلام در يمن قرين گرديد كه آن هم به پايمردى همين ايرانيان يمن صورت پذيرفت ، و به پايمردى همانها هم بود كه اسلام از گزند حوادثى كه آن را در اين منطقه به سختى تهديد مىكرد مصون

--> ( 1 ) - طبرى 1 / 958 پ